28 مهر روز جهاني پوكي استخوان ااست.
شعار امسال روز جهاني پوكي استخوان، «توجه به سلامت ستون فقرات» در نظر گرفته شده است.










پوکی استخوان یا استئوپورز که بیماری خاموش نیز نامیده می‌شود ٬ به وضعیتی گفته می‌شود که تراکم بافت‌های استخوانی کمتر می‌شود.در شرایط طبیعی استخوان همیشه در حال ساخت و تخریب است اما در پوکی استخوان تخریب بیشتر از ساخت می‌شود.در واقع در پوکی استخوان بافت‌های استخوانی از لحاظ کمیت تغییر می‌کنند و کیفیت آنها تغییری نمی‌کند.در این شرایط استخوان به راحتی و حتی بر اثر وزن شخص خودبه‌خودی شکسته می‌شود که این شکستگی‌ها بیشتر در قسمت‌های مچ دست ٬ ران و مهره‌ها بروز می‌کند.(ویکی پدیا)


سلامت نیوز:

به گزارش ايسنا، بيماري پوکي استخوان بدون علامت خاصي بوده و معمولا ‌با ايجاد يک شکستگي در يکي از استخوان‌هاي بدن بخصوص استخوان‌هاي مهره، لگن و مچ خود را نشان دهد.

اين شکستگي ها ممکن است به دنبال سقوط يا حتي يک ضربه خفيف مثل نشستن ناگهاني، لغزيدن و پيچ خوردن، زمين خوردن، برخورد با اشياء و حتي ممکن است رخ دهد و يا آنكه استخوان بدون هيچ ضربه اي خودبه خود بشکنند.
تصویر


 علل پوکي استخوان

1- کمبود طولاني مدت کلسيم و پروتئين در رژيم غذايي.

 ماده اصلي که سختي و شکل استخوان را بوجود مي‌آورد، کلسيم است ذخيره شدن کلسيم در استخوان قبل از تولد آغاز مي‌شود و تا سن 30 سالگي ادامه مي‌يابد . در 30 سالگي استخواهاي يک فرد سالم به بيشترين سختي خود مي‌رسد . اگر فعاليت بدني وجود نداشته باشد يا غذاي حاوي کلسيم کم مصرف شود، به تدريج کلسيم استخوانها کم شده و استخوانها شکننده مي‌شوند وبيماري پوکي استخوان ايجاد مي شود.

2- سطح پايين استروژن پس از يائسگي

3- کاهش فعاليت با افزايش سن

4- استعمال دخانيات و اعتياد به الکل

5- کمبود ويتامين ها به ويژه ويتامين ث و دي

وب زیتون: " منابع ویتامین ث:خرما(التّمر)- پیاز(البصل)- گلابی(کمثّری)- انگور(العنب) – سیب درختی(التّفاح)- انار(الرّمان)چغندر(البسلق)- شلغم- سبزی خوردن و کاسنی(الهندباء)خربزه- فلفل دلمه – زیتون – آناناس- میوه های ترش مثل مرکبات به جزنارنگی ولیموشیرین که نارنگی کمخون کننده است.سبزیجات ریشه ای مثل هویج،کلم قمری،بادمجان وکدو

•           منابع ویتامین ث باید تازه باشد وچاقوخورده نباشد مثلا پیاز، لیموترش که راحترین منبع ویتامین ث است وباریختن آب یک عدد آن داخل شربت عسل همه روزه میتوان مصرف کرد، نباید بعدازچاقوخوردن بمانند بایدهمان لحظه مصرف شوند.

•           رب گوجه فرنگی ،پیازسرخ کرده وآب لیموموجوددربازاریا آب لیموئی که میگیریم میگذاریم فاقد خاصیت وخالی ازویتامین ث هستند فقط مانند سیگاری هاوقندوشکرخوارها پولمان را به زباله تبدیل میکنیم."

متن کامل:کلیک

6- برخی از بیماری‌ها مثل پرکاری تیروئید، کم کاری غدد جنسی ، آرتریت روماتوئید ٬ بیماری کوشینگ و دیابت

7- سابقه خانوادگي پوکي استخوان

8--استخوانهای کوچک: بانوانی که دارای استخوانهایی کوچک بوده یا کوتاه قد و یا لاغر هستند به خاطر وجود توده استخوانی کمتر، ‌به بروز پوکی استخوان مستعد‌ترند.


 اهميت بيماري پوکي استخوان

بيش از يک سوم افراد 65 ساله يا مسن تر هر ساله سقوط مي کنند و تقريباً يکي از هر 10 سقوط منجر به آسيب جدي از جمله شکستگي لگن، و ساير شکستگي ها مي شود.

علت اصلي شکستگي پوکي استخوان است اکثريت افراد مبتلا به پوکي استخوان خانمها هستند و احتمال شکستگي ناشي از آن در طول زندگي بسيار بالاست اين عارضه بيشتر در خانم هاي يائسه ديده مي شود اما مردان هم درصورت عدم تغذيه صحيح و فعاليت بدني خوب ممکن است به اين بيماري مبتلا شوند پوکي استخوان ، يک بيماري خاموش است زيرا بدون هيچ علامتي، کم کم بوجود مي‌آيد.




افرادي که بيشتر در معرض ابتلا به بيماري پوکي استخوان هستند:

1- افراد مسن : هر چه سن فرد بيشتر باشد ، احتمال ابتلا در وي بيشتر است .

2- نژاد : در برخي نژادها از جمله نژاد آسيايي استعداد ابتلا بيشتر است .

3- جنس : زنان بيشتر از مردان به اين بيماري مبتلا مي شوند مخصوصا زنهايي که زايمان زياد و با فاصله کمتر از سه سال داشته اند.

4- ميزان تحرک: اگر شيوه زندگي کم تحرک باشد، احتمال ابتلا بيشتر است .

5- تغذيه: کمبود مصرف کلسيم و ويتامين

6- عادات: مصرف سيگار و الکل عاملي براي افزايش خطر ابتلا به پوکي استخوان است .

7- عوامل فاميلي: سابقه وجود پوکي استخوان در خانواده و همچنين سابقه شکستگي در بستگان درجه يک فرد


 پيشگيري از پوکي استخوان

بيماري پوکي استخوان قابل پيشگيري است با رژيم غذايي مناسب ، مکمل هاي کلسيم و فلوريد، ويتامين دي و ورزش مي توان سير پوکي استخوان را متوقف کرده و احتمالاً روند آن را در جهت رسيدن به حالت طبيعي معکوس کرد .

براي پيشگيري از اين بيماري رعايت نکات زير ضروري است:

1- به طور منظم ورزش کنيد . ورزش يکي از عوامل مهم براي قرار گرفتن کلسيم در داخل استخوان و محکم شدن استخوانها است . پياده روي ورزش مناسبي است اما اگر به پوکي استخوان مبتلا هستيد قبل از آغاز هر گونه تمرين ورزشي با پزشک خود مشورت کنيد .
مظهری می گوید:
"انجام فعاليت‌هاي ورزشي مثل دويدن، پريدن، واليبال، فوتبال و ژيمناستيك كه با تحمل وزن بدن همراهند باعث افزايش جذب كلسيم دريافتي در بدن شده و يك نوع بيمه براي حفظ تراكم استخوان ها در سنين بزرگسالي تلقي مي‌شود. شنا و دوچرخه سواري گر چه اثر كمتري در افزايش تراكم استخوان‌ها دارند. ولي به عنوان ورزش‌هاي محافظت كننده دستگاه گردش خون، عضله قلب و تقويت كننده اهميت دارند."

2 - هر روز مواد غذايي حاوي کلسيم، به خصوص شير و لبنيات ماست،کشک و پنير، انواع کلم ، برگهاي تربچه، جعفري ، بادام، فندق ، کنجد، پرتقال استفاده نماييد ميزان کلسيم روزانه براي بزرگسالان بين 800 تا 1200 ميلي‌گرم است . هر ليوان شير بزرگ داراي 300 ميلي‌گرم کلسيم است.
زیتون:بادام،کشک،پنیروشیرمشروط براینکه شب استفاده شوند،نخود،باقلا،کنجد و...سرشارازکلسیم هستند

>>ارزش خون وغذاهای خون ساز۶

3- شير منبع خوبي براي کلسيم است، اما از اضافه کردن چاي، پودر نسکافه ، پودر کاکائو و قهوه به شير اجتناب کنيد چون جذب کلسيم را کم مي کند.

4-عدم استفاده از بعضی داروها تا حد ممکن:
 شربت‌هاي کاهش دهنده اسيد معده را فقط با تجويز پزشک مصرف نماييد زيرا نمي‌گذارند کلسيم غذا جذب شود .

 حميد رضا آقايي، معاون مركز تحقيقات پوكي استخوان دانشگاه علوم پزشكي تهران در اين رابطه مي‌گويد: "مصرف بيش از اندازه داروهاي كورتون باعث تسريع پوكي استخوان در افراد مي‌شود ."

5- تا حد امکان نوشابه هاي گازدار کمتر مصرف کنيدچون جلوي جذب کلسيم غذا را مي‌گيرد.

6- از جمله عوارض استفاده از دخانيات و مصرف الکل، ‌تشديد پوکي استخوان است پس از استعمال آن در هر سني اجتناب کنيد.

7- ويتامين D با افزايش جذب کلسيم از پوکي استخوان جلوگيري مي‌کند براي تامين آن هر روز 15 تا 30 دقيقه در مقابل نور مستقيم خورشيد قرار بگيريد توجه داشته باشيد تابش نور خورشيد از پشت شيشه تاثيري ندارد .

حميد رضا آقايي، معاون مركز تحقيقات پوكي استخوان دانشگاه علوم پزشكي تهران در اين رابطه مي‌گويد:  "ميزان پوكي استخوان به دليل آلودگي هواي تهران و تابش نامناسب نور خورشيد در تهران بيشترين و در بوشهر كمترين است. "

8- در صورت وجود پوکي استخوان علاوه بر توصيه هاي فوق نياز به دارو درماني به همراه مصرف کلسيم و ويتامين D داريد بنابراين بايد حتماً به پزشک مراجعه نماييد.

در زیر به مقادیر تقریبی کلسیم در بعضی از مواد  اشاره می شود:

 

نوع ماده غذایی مقدار ماده غذایی مقدار کلسیم به میلی گرم
شیر کم چرب یک لیوان 290
ماست کم چرب یک لیوان 415
پنیر 30 گرم 150
کشک 100 گرم 430
پسته 100 گرم 140
ماهی کنسرو شده با روغن 100 گرم 354
ماهی کنسرو شده بدون روغن 100 گرم 437
اسفناج 100 گرم 93
پرتقال یک عدد 56
لوبیای خشک خام 100 گرم 144
انجیر خشک 5 عدد 126

 




 اقدامات حفاظتي در سالمندان عليه پوکي استخوان

1- دوري از هر موقعيتي که ممکن است منجر به آسيب ديدگي شود. از راه رفتن در خيابان هاي يخ زده يا برروي سطوح خيس يا لغزنده خودداري کنيد. هنگام بالا يا پايين رفتن از پلکان ، نرده هاي پلکان را بگيريد.

2- از مصرف خودسرانه داروهاي مؤثر بر هوشياري نظير داروهاي خواب آور و آرامبخش‌ها خود داري کنيد چون ممکن است باعث افتادن و بروز شکستگي گردند.

3- ورزش، به خصوص ورزش هاي تحمل کننده وزن نظير پياده روي يا دويدن براي حفظ قدرت استخواني توصيه مي شود.

4- از يک رژيم عادي متعادل حاوي مقادير بالاي پروتئين ، کلسيم و ويتامين D استفاده کنيد.

5- در صورت داشتن اضافه وزن از يک رژيم لاغري استفاده کنيد.

منابع:
تبیان
ویکی پدیا
وبلاگ زیتون
سلامت نیوز
دانشنامه رشد

فرآوری:زهره