.... غذا ....

 «توليدات ارگانيک » که از آن ها با نام «توليدات زيستي» هم ياد مي شود، محصولاتي است که توليدکنندگان آن ها بايد از مجموعه استانداردهاي معين پيروي کنند تا سلامت محصول و به تبع آن سلامت محيط زيست و انسان تضمين شود.

برابرآمار هرساله حدود25ميليون ليترسم درمزارع وباغ هاي کشورمصرف مي شود وباتوجه به اين که توليدات اين بخش را جمعيت 75ميليون نفري کشور مصرف مي کنند مي توان گفت به ازاي هر3نفر ايراني 1ليتر سم در توليد محصولات کشاورزي به کار رفته است.

دبير کميته راهبردي محصولات سالم و ارگانيک، » اظهار داشت: «تا پايان برنامه پنجم توسعه حداقل ۲۵ درصد از سطوح توليد کشاورزي با هدف افزايش کيفيت محصولات تحت پوشش مبارزه غيرشيميايي و تلفيقي با آفات و استفاده از کودهاي آلي و زيستي قرار مي گيرند که بدين ترتيب گام بلندي براي توليد محصول سالم و ارگانيک برداشته خواهد شد».

فاصله ايران با کشورهاي اروپايي و آمريکايي از نظر کشاورزي ارگانيک بسيار زياد است.

«محمدرضا چايچي» عضو هيئت علمي دانشگاه تهران مي گويد: در ايران که عمده مردم بنيه هاي اقتصادي خوبي ندارند توسعه کشاورزي ارگانيک امکان پذير نيست چون محصولات ارگانيک ۲ يا ۳ برابر محصولات غيرارگانيک قيمت دارند.

عضو هيئت علمي دانشگاه تهران محصولات اين نوع کشاورزي را فقط مخصوص مردم شمال تهران مي داند و مي گويد: ما هنوز استانداردهاي لازم براي توليد ارگانيک را در کشور تعريف نکرده ايم، اين موضوع نظارت و بازرسي، بنيه اقتصادي و هم چنين دانش فني مي خواهد و اين ۳ عامل بايد در کنار هم باشند تا بتوانيم کشاورزي ارگانيک را اجرايي کنيم.عضو هيئت علمي دانشگاه تهران، کشاورزي ارگانيک را براي حفظ محيط زيست نيز موثر دانسته و تصريح مي کند: اين نوع کشاورزي در آمريکا و اروپا در حال توسعه است چون آن ها به اين مرحله رسيده اند که مصرف اين نوع محصولات به نفع سلامتي خودشان و محيط زيست است.

در حالي که بسياري از مردم در گزند عوارض مصرف محصولات کشاورزي حاوي سموم و گاه ناسالم قرار دارند به دليل بالا بودن قيمت تمام شده محصولات سالم و ارگانيک اقبال عمومي براي خريد و مصرف آن اندک است.

به اعتقاد فعالان عرصه کشاورزي با توجه به اين که روش توليد محصولات ارگانيک متمايز با روش هاي معمول کشاورزي است لذا قيمت اين محصولات نسبت به محصولات غيرارگانيک بالاتر خواهد بود و در صورت نبود پذيرش آن از سوي مصرف کنندگان، توليد آن ها با شکست مواجه خواهد شد از اين رو به نظر مي رسد آشناکردن مردم با مزاياي محصولات ارگانيک و مضرات توليدات کشاورزي فعلي که داراي بقاياي انواع مواد شيميايي سرطان زا هستند و فرهنگ سازي براي مطالبه محصولات سالم از مواردي است که براي موفقيت و دست يابي به اهداف تعيين شده بايد به آن توجه کرد.

اما براي تحقق اهداف برنامه پنج ساله و رسيدن به شرايط حداقل مطلوب بايد تنگناها را شناسايي کرد و براي به صفر رساندن مشکلات برنامه ريزي شود.

«حميده خليل زاده» کارشناس ارشد اکولوژي زراعي از دانشگاه فردوسي مشهد که در اين باره تحقيقاتي را انجام داده است، مي گويد: به دليل خشکسالي و کمبود آب زيرزميني در ايران، افزايش کشت گلخانه اي يکي از راهکارهاي اعلام شده براي کاهش مصرف آب از طرف مسئولان کشاورزي است. با توجه به شرايط گلخانه ها( دما و رطوبت بالا)،شيوع آفات و بيماري هاي گياهي در آن ها بسيار بالاست و امکان استفاده نکردن از سموم و آفت کش هاي شيميايي و کشت ارگانيک در گلخانه ها بسيار پايين است لذا لازم است براي کاهش مصرف نهاده هاي شيميايي کشت هاي گلخانه اي نيز تدابيري انديشيده شود، چرا که در حال حاضر سبزيجاتي مانند خيار گلخانه اي داراي درصد بالايي از مواد شيميايي سمي است.

به گفته وي در کشورهايي مانند استراليا، همان طور که دانشگاه هاي علوم پزشکي زيرنظر وزارت بهداشت فعاليت مي کنند، دانشکده ها و بخش هاي آموزشي کشاورزي نيز زير مجموعه اي از وزارت کشاورزي هستند. اما در کشور ما، دانشکده هاي کشاورزي به طور کاملا مجزا از بخش هاي اجرايي و سازمان هاي جهاد کشاورزي، سرگرم تحقيقات و پژوهش هاي مستمرند و هيچ گونه ارتباط تعريف شده اي بين اين ۲ رکن اصلي بخش کشاورزي وجود ندارد.

اما کارشناسان نگران عواقب کشاورزي سنتي امروزي هستند.به دليل کشت هاي متوالي در اراضي کشاورزي و برنگرداندن بقاياي گياهي به خاک، درصد مواد آلي خاک هاي زراعي در کشور ما به شدت کاهش پيدا کرده و حتي به کمتر از نيم درصد رسيده است.

همين ناآگاهي کشاورزان سبب استفاده بي رويه و نامتعارف کودهاي شيميايي در مزارع نيز شده است.

متاسفانه مصرف کود در کشور ما تخصصي نيست و کشاورز به دليل ارزان بودن هر نوع کود شيميايي را براي توليد هر نوع محصولي استفاده مي کند و الان شاهد اشباع خاک هاي کشاورزي از نيترات هستيم و کاهش کيفيت و زمان ماندگاري توليدات و افت سلامت آن پيامد اين رفتار است.

قيمت نهاده هاي کشاورزي ازجمله کود و سم نقش مهمي در ميزان تمايل کشاورزان به استفاده از آن ها دارد. در کشورهايي که زراعت ارگانيک سهم بالايي از زراعت را به خود اختصاص مي دهد، قيمت نهاده هاي شيميايي بسيار بالاتر از نهاده هاي طبيعي مانند انواع کودهاي دامي است.

نايب رئيس خانه کشاورز ايران نيز اولين گام در جهت توسعه توليد محصولات کشاورزي ارگانيک در کشور را ترويج و آگاه سازي کشاورزان در اين راستا عنوان و تصريح کرد: اين مديريت بر عهده جهاد کشاورزي است و بايد بتوانيم از اين مديريت بهره کافي را ببريم.

مبارزه تلفيقي (تلفيقي از روش هاي مکانيکي، زراعي، بيولوژيکي و شيميايي) با آفات و علف هاي هرز، نيازمند آموزش گسترده و عملي به کشاورزان است. کشاورزان بايد زيرنظر کارشناسان اين روش ها را فراگرفته و کارايي آن ها را به طور مستقيم مشاهده کنند. در غير اين صورت، پذيرش روش هايي غير از روش شيميايي، براي عموم بهره برداران کشاورزي، بسيار سخت و يا غيرممکن خواهد بود. 

مديرعامل اتحاديه باغ داران و مرکبات ايران با اشاره به اين که در پي استفاده از سموم و کودهاي شيميايي خاک کشاورزي ضعيف شده است، گفت: نقش توليد محصولات کشاورزي ارگانيک در کشور کمرنگ است، اما برخي از باغ ها هم چون زيتون هنوز توليدات ارگانيک دارند.

 براي رسيدن به ارقام بالاي توليد محصولات ارگانيک انجام موارد زیر ضروری است:

 هماهنگي دست اندرکاران بخش کشاورزي (اعم از وزارت جهاد کشاورزي، دانشگاه ها، سازمان هاي تحقيقاتي وزارت جهاد کشاورزي، انجمن ارگانيک ايران، شرکت خدمات حمايتي کشاورزي و...)،

برنامه ريزي قوي در جهت بهبود کيفيت خاک هاي کشاورزي،

آموزش کشاورزان و حمايت هاي مالي از آنان

و ايجاد فرهنگ تغذيه سالم براي مصرف کنندگان 

منبع: